Ứng dụng sức khỏe số được dùng cho những nhu cầu nào?

Với người dùng, giá trị dễ nhận thấy nhất là đưa một số hoạt động chăm sóc sức khỏe từ bệnh viện, phòng khám hoặc sổ giấy lên nền tảng số. Các nhu cầu thường gặp gồm:

Tra cứu thông tin và tìm kiếm dịch vụ y tế

Một nhóm nhu cầu phổ biến là tìm thông tin sức khỏe và thông tin về dịch vụ y tế. Người dùng có thể tra cứu kiến thức, tìm cơ sở khám chữa bệnh, xem thông tin dịch vụ hoặc nhận thông báo liên quan đến sức khỏe.

WHO xếp việc cung cấp thông tin sức khỏe, tra cứu thông tin về dịch vụ và gửi thông báo, nhắc nhở cho cá nhân vào nhóm can thiệp số dành cho người sử dụng.

Điểm quan trọng là ứng dụng giúp rút ngắn bước tìm kiếm và tiếp cận thông tin, nhưng không đồng nghĩa mọi nội dung trên ứng dụng đều có thể thay thế đánh giá của nhân viên y tế.

Đặt lịch khám và kết nối với cơ sở y tế

Ứng dụng sức khỏe số còn được sử dụng để đặt lịch, quản lý lịch hẹn và kết nối với dịch vụ y tế. Ở cấp hệ thống, WHO ghi nhận chức năng đặt lịch khám, quản lý lịch hẹn và danh bạ cơ sở cung cấp dịch vụ là những ứng dụng tiêu biểu của công nghệ số trong y tế.

Về cách vận hành, ứng dụng tạo một cầu nối giữa người bệnh và cơ sở y tế: người dùng chọn dịch vụ hoặc thời gian phù hợp, nhận thông tin xác nhận và theo dõi lịch hẹn trên cùng một nền tảng.

Điều này đặc biệt hữu ích với các nhu cầu tái khám, khám định kỳ hoặc những trường hợp cần chủ động sắp xếp thời gian trước khi đến cơ sở y tế.

Tư vấn và khám chữa bệnh từ xa

Tư vấn từ xa là một trong những hướng ứng dụng rõ rệt của công nghệ số trong chăm sóc sức khỏe. Các hệ thống telehealth cho phép người bệnh trao đổi từ xa với nhân viên y tế và, tùy mô hình, hỗ trợ truyền dữ liệu hoặc theo dõi tình trạng sức khỏe.

Giá trị của hình thức này nằm ở khả năng kết nối khi khoảng cách địa lý hoặc việc di chuyển gây bất tiện. Tuy nhiên, phạm vi sử dụng phụ thuộc vào vấn đề sức khỏe, dữ liệu có sẵn và khả năng đánh giá từ xa. Những tình huống cần khám trực tiếp, xét nghiệm hoặc can thiệp tại cơ sở y tế vẫn không thể chỉ dựa vào ứng dụng.

Quản lý và theo dõi hồ sơ sức khỏe

Một nhu cầu quan trọng khác là lưu trữ và truy cập dữ liệu sức khỏe theo thời gian. Hồ sơ sức khỏe cá nhân, hồ sơ y tế điện tử và dữ liệu khám chữa bệnh giúp người dùng có thể xem lại thông tin thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giấy tờ rời rạc. WHO phân biệt rõ hồ sơ sức khỏe cá nhân với hệ thống hồ sơ y tế điện tử do cơ sở y tế quản lý, nhưng cả hai đều là thành phần quan trọng của hệ sinh thái số trong y tế.

Lợi ích thực tế nằm ở khả năng tập hợp lịch sử chăm sóc sức khỏe, kết quả hoặc thông tin liên quan vào một nơi. Tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng đang thúc đẩy xây dựng Sổ sức khỏe điện tử và ứng dụng hồ sơ sức khỏe trong quá trình chuyển đổi số y tế.

Theo dõi chỉ số và duy trì thói quen sức khỏe

Các ứng dụng trên điện thoại hoặc thiết bị đeo có thể hỗ trợ ghi nhận những chỉ số như hoạt động thể chất, huyết áp hoặc dữ liệu sức khỏe khác tùy thiết bị và phần mềm. WHO mô tả đây là hình thức tự theo dõi sức khỏe hoặc dữ liệu chẩn đoán của cá nhân.

Giá trị không chỉ nằm ở một con số tại một thời điểm mà ở việc nhìn thấy xu hướng theo thời gian. Người dùng có thể phát hiện thay đổi trong thói quen vận động, giấc ngủ hoặc một số chỉ số được thiết bị hỗ trợ theo dõi, từ đó chủ động trao đổi với nhân viên y tế khi cần.

Tuy vậy, dữ liệu từ ứng dụng cần được hiểu đúng bối cảnh và độ chính xác phụ thuộc vào thiết bị, cách đo và mục đích sử dụng.

Nhắc lịch dùng thuốc và hỗ trợ tuân thủ điều trị

Ứng dụng sức khỏe số cũng được dùng cho những nhiệm vụ rất thực tế như nhắc lịch uống thuốc, nhắc lịch hẹn và hỗ trợ theo dõi việc tuân thủ điều trị. WHO ghi nhận các chức năng nhắc thuốc, nhắc lịch và quản lý thuốc là những ứng dụng phổ biến trong hệ thống y tế số.

Cơ chế khá đơn giản: ứng dụng ghi nhận lịch cần thực hiện và gửi thông báo đúng thời điểm. Với người phải dùng nhiều thuốc hoặc có lịch điều trị kéo dài, chức năng này có thể giúp giảm nguy cơ quên lịch.

Ứng dụng hỗ trợ nhắc việc, không thay thế chỉ định điều trị. Người dùng vẫn cần tuân thủ đơn thuốc và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Nhìn chung, ứng dụng sức khỏe số đang tập trung vào những nhu cầu có thể số hóa rõ ràng: tìm và tiếp nhận thông tin, đặt lịch, kết nối với cơ sở y tế, quản lý hồ sơ, theo dõi dữ liệu sức khỏe và hỗ trợ dùng thuốc. WHO cũng cho thấy hệ sinh thái này đang mở rộng từ công cụ dành cho cá nhân sang các hệ thống phục vụ cung cấp, quản lý và phối hợp dịch vụ y tế.

Giá trị lớn nhất của ứng dụng không nằm ở việc thay thế hoàn toàn hoạt động chăm sóc trực tiếp, mà ở khả năng giúp người dùng tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, duy trì thông tin liên tục hơn và chủ động hơn trong quá trình chăm sóc sức khỏe.