Giới hạn của đo huyết áp bằng đồng hồ thông minh

Vì sao đo huyết áp bằng đồng hồ thông minh có thể khác máy đo bắp tay?

Máy đo huyết áp vòng bít tạo ra một phép đo dựa trên việc thay đổi áp lực quanh cánh tay. Trong khi đó, nhiều thiết bị không vòng bít phải dùng tín hiệu thay thế để ước tính huyết áp. Đây là khác biệt quan trọng vì chỉ cần mối quan hệ giữa tín hiệu cảm biến và huyết áp thực thay đổi, kết quả ước tính cũng có thể thay đổi theo.

Đây cũng là lý do việc một chiếc đồng hồ cho kết quả khá gần máy đo vòng bít trong một lần đo không đồng nghĩa với việc nó sẽ duy trì độ chính xác tương tự trong mọi thời điểm. Các nghiên cứu về thiết bị không vòng bít cho thấy kết quả giữa các thiết bị và giữa các phương pháp đánh giá có sự khác biệt đáng kể. Một phân tích tổng hợp 15 thiết bị cho thấy độ lệch trung bình gộp khoảng 3,42 mmHg đối với huyết áp tâm thu và 1,16 mmHg đối với huyết áp tâm trương, nhưng mức dị biệt giữa các nghiên cứu rất cao; kết quả này không thể dùng để mặc định mọi smartwatch đều có cùng độ chính xác.

Điểm cần nhớ là kết quả trên một thiết bị cụ thể phải được đánh giá theo phương pháp thẩm định của chính thiết bị đó, thay vì suy ra từ thông số hoặc kết quả của một mẫu đồng hồ khác.

Những yếu tố nào dễ làm sai số tăng lên?

Sai số không chỉ đến từ bản thân thuật toán. Cách đeo và trạng thái cơ thể cũng có thể ảnh hưởng đến tín hiệu mà đồng hồ sử dụng để ước tính huyết áp.

Chuyển động cổ tay, tiếp xúc cảm biến không ổn định, thay đổi tư thế hoặc thay đổi điều kiện sinh lý đều có thể làm tín hiệu đầu vào khác với lúc thiết bị được hiệu chuẩn hoặc thẩm định. Đây là lý do các quy trình đánh giá thiết bị không vòng bít phải kiểm tra riêng khả năng chống ảnh hưởng của thay đổi vị trí, vận động và các trạng thái khác nhau thay vì chỉ kiểm tra lúc người dùng ngồi yên.

Với thiết bị đeo cổ tay, còn có một vấn đề thực tế: vị trí đo khác với vị trí bắp tay chuẩn và chịu ảnh hưởng của tư thế cũng như tác động của trọng lực lên hệ tuần hoàn. ESH vì vậy đưa device position test vào nhóm thử nghiệm riêng đối với thiết bị huyết áp không vòng bít.

Nói cách khác, một con số trên màn hình không nên được xem xét tách khỏi hoàn cảnh tạo ra con số đó.

Hiệu chuẩn là một giới hạn quan trọng của thiết bị không vòng bít

Một số công nghệ đo huyết áp không vòng bít cần được hiệu chuẩn bằng máy đo huyết áp có vòng bít, sau đó thuật toán sử dụng mối quan hệ được thiết lập từ lần hiệu chuẩn này để ước tính các giá trị tiếp theo. Các tài liệu chuyên môn nhấn mạnh rằng không chỉ cần kiểm tra độ chính xác ngay sau hiệu chuẩn mà còn phải đánh giá độ ổn định của kết quả theo thời gian và sau khi huyết áp thay đổi.

Đây là một hạn chế dễ bị bỏ qua. Nếu quan hệ giữa tín hiệu cảm biến và huyết áp của một người thay đổi theo thời gian, một hiệu chuẩn cũ có thể không còn phản ánh chính xác trạng thái hiện tại. Các tổng quan gần đây cũng xem calibration drift, tức sự thay đổi độ chính xác sau hiệu chuẩn, là một trở ngại quan trọng khi đưa thiết bị không vòng bít vào sử dụng thực tế.

Vì vậy, việc đồng hồ yêu cầu hiệu chuẩn định kỳ không chỉ là thao tác thiết lập ban đầu. Nó phản ánh một giới hạn kỹ thuật của cách ước tính huyết áp.

Không phải tính năng đo huyết áp nào trên smartwatch cũng đã được xác thực cho sử dụng lâm sàng

Một trong những sai lầm phổ biến là đồng nhất ba khái niệm: có tính năng đo, đã được thẩm định độ chính xác và được phép dùng cho quyết định y khoa. Đây không phải là ba khái niệm giống nhau.

Hướng dẫn tăng huyết áp 2025 của ACC/AHA ghi nhận công nghệ không vòng bít vẫn có sự không đồng nhất lớn về cảm biến, phương pháp xác thực, điều kiện đo và nhóm người được nghiên cứu. Hướng dẫn này cho rằng chưa nên dựa vào thiết bị không vòng bít để đo huyết áp chính xác cho mục đích lâm sàng cho đến khi độ chính xác và độ tin cậy được cải thiện rõ rệt.

FDA cũng đã cảnh báo vào tháng 9/2025 về các thiết bị hoặc tính năng trên thiết bị đeo chưa được cơ quan này cho phép nhưng vẫn tuyên bố đo hoặc ước tính huyết áp. Lý do là một số kết quả không chính xác có thể dẫn tới chẩn đoán sai, bỏ sót tăng huyết áp hoặc thay đổi điều trị không phù hợp.

Do đó, không nên đánh giá độ tin cậy của smartwatch chỉ dựa vào việc nhà sản xuất gọi đó là “blood pressure monitoring”. Cần xem thiết bị có được thẩm định theo quy trình phù hợp với mục đích sử dụng hay không.

Những trường hợp nào không nên quá tin vào chỉ số trên đồng hồ?

Độ tin cậy của đo huyết áp không vòng bít cần được xem xét đặc biệt khi huyết áp đang thay đổi nhanh hoặc khi người dùng thuộc nhóm chưa được nghiên cứu đầy đủ. Các quy trình ESH khuyến nghị phải đánh giá thiết bị trong nhiều trạng thái như thay đổi tư thế, vận động, lúc thức và ngủ, thay đổi huyết áp do điều trị và độ ổn định sau hiệu chuẩn.

Các tổng quan gần đây cũng lưu ý những khoảng trống dữ liệu ở một số nhóm như phụ nữ mang thai, trẻ em, người già yếu và một số nhóm bệnh nhân đặc thù. Điều đó không có nghĩa mọi smartwatch đều cho kết quả sai ở những người này, mà có nghĩa không nên tự động giả định độ chính xác đã được chứng minh cho mọi đối tượng.

Đo vào ban đêm cũng là một ví dụ đáng chú ý. Một phân tích tổng hợp công bố năm 2025 cho thấy thiết bị không vòng bít có kết quả gần hơn với phương pháp chuẩn ở một số phép đo ban ngày, nhưng chênh lệch đáng kể hơn ở phép đo ban đêm, cho thấy khả năng theo dõi 24 giờ vẫn còn hạn chế.

Khi nào có thể dùng smartwatch và khi nào cần kiểm tra lại bằng máy đo huyết áp?

Giá trị thực tế của smartwatch hiện nằm nhiều ở khả năng theo dõi xu hướng và tăng khả năng nhận biết thay đổi, thay vì mặc định coi mọi con số là phép đo huyết áp chuẩn dùng để chẩn đoán.

Đối với theo dõi huyết áp tại nhà, American Heart Association khuyến nghị sử dụng máy đo tự động có vòng bít ở bắp tay, thuộc loại đã được xác thực; máy đo ở cổ tay và ngón tay không được khuyến nghị vì cho kết quả kém tin cậy hơn.

Vì vậy, khi số đo trên smartwatch cao hoặc thấp bất thường, đặc biệt khi số đo có thể ảnh hưởng đến quyết định điều trị, cách tiếp cận an toàn hơn là kiểm tra lại bằng thiết bị vòng bít bắp tay đã được xác thực. Không nên tự ý thay đổi thuốc chỉ dựa trên một chỉ số từ smartwatch. AHA cũng nhấn mạnh rằng theo dõi huyết áp tại nhà không thay thế việc trao đổi với nhân viên y tế.

Tóm lại, giới hạn lớn nhất của đo huyết áp bằng đồng hồ thông minh không nằm ở việc thiết bị “không thể cho số đo”, mà ở chỗ con số đó là một ước tính phụ thuộc vào công nghệ, hiệu chuẩn, điều kiện đo và mức độ xác thực của từng thiết bị. Hiểu đúng giới hạn này giúp smartwatch trở thành công cụ theo dõi hữu ích mà không bị nhầm với máy đo huyết áp chuẩn dùng để xác nhận kết quả.