So sánh CGM và máy đo đường huyết truyền thống

Vì vậy, điểm khác biệt quan trọng nhất không đơn giản là “một bên hiện đại hơn một bên”, mà là máy đo đường huyết trả lời câu hỏi glucose đang ở mức nào tại thời điểm lấy máu, còn CGM cho thêm thông tin glucose đang thay đổi theo thời gian ra sao.

CGM cũng không hoàn toàn thay thế máy đo đường huyết trong mọi tình huống. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ khuyến nghị người sử dụng CGM vẫn cần có khả năng đo đường huyết mao mạch khi nghi ngờ kết quả CGM không chính xác, khi cảm biến chưa hoạt động đầy đủ, bị gián đoạn truyền dữ liệu hoặc trong một số tình huống glucose thay đổi rất nhanh.

CGM đo glucose như thế nào, còn máy truyền thống đo gì?

Máy đo đường huyết truyền thống, thường gọi là BGM, phân tích glucose trong máu mao mạch. Người dùng chích đầu ngón tay, đưa một lượng máu lên que thử và thiết bị trả về giá trị đường huyết tại thời điểm đó. Do cần một lần lấy mẫu cho mỗi phép đo, dữ liệu của máy mang tính “điểm đo” riêng lẻ.

CGM lại dùng một cảm biến rất nhỏ để theo dõi glucose trong dịch kẽ, tức chất lỏng nằm giữa các tế bào ngay dưới da. Cảm biến có thể ghi nhận dữ liệu trong khi người dùng sinh hoạt, vận động hoặc ngủ, sau đó truyền kết quả tới thiết bị hiển thị như điện thoại hoặc thiết bị nhận dữ liệu chuyên dụng.

Khác biệt về vị trí lấy mẫu này giải thích vì sao số đo CGM và số đo từ máu có thể không trùng hoàn toàn. Glucose trong dịch kẽ tương quan tốt với glucose huyết tương, nhưng có thể trễ hơn khi glucose đang tăng hoặc giảm nhanh. Đây là lý do không nên mặc định rằng hai con số khác nhau đồng nghĩa một thiết bị chắc chắn bị sai.

Khác biệt về dữ liệu: một con số tại thời điểm đo và một diễn biến theo thời gian

Máy đo đường huyết truyền thống chủ yếu cung cấp các giá trị rời rạc. Chẳng hạn, người dùng có thể đo lúc đói, trước bữa ăn hoặc khi nghi ngờ hạ đường huyết, nhưng giữa hai lần đo sẽ không có dữ liệu liên tục nếu không thực hiện thêm phép đo. ADA xem BGM là một công cụ quan trọng để đánh giá glucose và việc đo bao nhiêu lần, vào thời điểm nào cần dựa trên điều trị, mục tiêu và hoàn cảnh của từng người.

CGM tạo ra một bức tranh khác. Ngoài giá trị glucose hiện tại, hệ thống có thể hiển thị đường xu hướng, cho biết glucose đang đi lên, đi xuống hay tương đối ổn định. Dữ liệu còn có thể được thể hiện dưới dạng đồ thị theo thời gian, giúp người dùng quan sát mối liên hệ giữa glucose với bữa ăn, vận động và sinh hoạt hằng ngày. Nhiều hệ thống còn có cảnh báo khi glucose quá cao, quá thấp hoặc thay đổi nhanh.

Một khác biệt quan trọng khác là CGM cung cấp các chỉ số tổng hợp như Time in Range (TIR), Time Below Range, Time Above Range, glucose trung bình, Glucose Management Indicator và hệ số biến thiên. Những chỉ số này cho phép đánh giá cả bức tranh kiểm soát glucose thay vì chỉ nhìn vào một vài con số đơn lẻ.

Vì sao hai hệ thống có thể cho kết quả khác nhau?

Nguyên nhân đầu tiên nằm ở mẫu đo khác nhau: máy đo truyền thống đo glucose trong máu mao mạch, còn CGM theo dõi glucose trong dịch kẽ. Hai khoang dịch có mối liên hệ chặt chẽ nhưng không phải lúc nào cũng thay đổi đồng thời từng phút.

Khác biệt dễ thấy hơn khi glucose thay đổi nhanh, chẳng hạn sau ăn, khi vận động hoặc trong một đợt hạ đường huyết đang tiến triển. Khi đó, giá trị từ dịch kẽ có thể phản ánh thay đổi chậm hơn so với glucose trong máu. Vì vậy, một kết quả CGM lệch so với cảm nhận của cơ thể hoặc một phép đo máu không nên được diễn giải chỉ bằng cách nhìn vào một con số đơn lẻ.

Ngoài ra, độ chính xác còn phụ thuộc vào chính thiết bị, que thử, cách sử dụng và tình trạng cảm biến. ADA lưu ý có sự khác biệt về độ chính xác giữa các máy đo đường huyết và khuyến nghị sử dụng thiết bị đã được cơ quan quản lý phê duyệt, cùng que thử còn hạn và được bảo quản đúng cách.

Một số hệ thống CGM còn có yêu cầu riêng về hiệu chuẩn hoặc có thể cần đo bằng máy đường huyết trong những tình huống nhất định, tùy mẫu thiết bị.

CGM cho người dùng biết điều gì mà máy đo truyền thống khó thể hiện?

Giá trị lớn của CGM nằm ở thông tin về xu hướng. Một số đo 120 mg/dL chỉ cho biết glucose ở mức đó tại thời điểm lấy mẫu. Trong khi đó, cùng mức 120 mg/dL trên CGM có thể đi kèm xu hướng đang tăng, đang giảm hoặc khá ổn định, từ đó cung cấp thêm bối cảnh để hiểu diễn biến glucose.

Dữ liệu liên tục cũng giúp phát hiện những giai đoạn mà các phép đo rời rạc dễ bỏ sót. Ví dụ, một người có thể có một vài kết quả đo trong ngày đều nằm trong mục tiêu nhưng vẫn xuất hiện các khoảng thời gian tăng hoặc giảm glucose giữa những lần đo. CGM cho phép quan sát những khoảng thời gian đó trên đồ thị và đánh giá bằng các chỉ số như TIR, TBR và TAR.

Đây chính là khác biệt về chiều sâu dữ liệu: máy truyền thống mạnh ở việc cung cấp giá trị tại một thời điểm; CGM mạnh ở việc cho thấy giá trị đó nằm ở đâu trong cả một chuỗi diễn biến.

Khi nào máy đo đường huyết vẫn cần thiết dù đang dùng CGM?

CGM không khiến máy đo đường huyết trở nên không cần thiết. ADA khuyến nghị người dùng CGM vẫn phải có quyền tiếp cận BGM, trong đó có những tình huống như nghi ngờ CGM cho kết quả không chính xác, cảm biến đang khởi động, dữ liệu truyền bị gián đoạn, cần hiệu chuẩn nếu mẫu thiết bị yêu cầu hoặc khi xuất hiện cảnh báo từ hệ thống.

Điểm này đặc biệt quan trọng khi triệu chứng thực tế không phù hợp với số liệu CGM hoặc khi glucose đang thay đổi rất nhanh. Trong các tình huống như vậy, việc đối chiếu với glucose máu có thể giúp đánh giá lại kết quả trước khi đưa ra quyết định liên quan đến xử trí.

Nói cách khác, hai phương pháp không nhất thiết phải được đặt trong thế “chọn một bỏ một”. Trong thực hành, chúng có thể bổ trợ cho nhau: CGM cung cấp bức tranh liên tục về xu hướng, còn BGM là công cụ kiểm tra giá trị máu trong những trường hợp cần xác nhận.

Nên hiểu sự khác nhau giữa CGM và máy đo đường huyết theo cách nào?

Có thể hình dung sự khác biệt bằng ba lớp dữ liệu:

·         Máy đo đường huyết: Cho biết glucose trong máu tại thời điểm lấy mẫu

·         CGM: Theo dõi glucose trong dịch kẽ và cho thấy mức glucose thay đổi theo thời gian

·         CGM kết hợp dữ liệu theo dõi: Có thể cung cấp thêm xu hướng, biểu đồ, cảnh báo và các chỉ số như TIR, TBR và TAR

Vì vậy, “khác nhau về cách đo” dẫn trực tiếp đến “khác nhau về loại dữ liệu”. Máy truyền thống lấy mẫu từng lần nên phù hợp để biết một giá trị cụ thể. CGM theo dõi liên tục hơn nên phù hợp để nhìn mức glucose, hướng thay đổi và bức tranh tổng thể theo thời gian.

Điều đó cũng có nghĩa không nên đánh giá CGM chỉ bằng câu hỏi “con số có giống máy đo hay không”. Cần xem xét cả nguồn mẫu, thời điểm đo, xu hướng glucose và hoàn cảnh sử dụng.

Điểm khác nhau giữa CGM và máy đo đường huyết, nhìn từ thực tế sử dụng

Nếu ưu tiên của người dùng là một phép đo tại một thời điểm cụ thể, máy đo đường huyết truyền thống cung cấp một quy trình trực tiếp: lấy máu, đo và đọc kết quả. Trong khi đó, CGM hướng tới theo dõi dài hơn, giảm nhu cầu chích ngón tay thường xuyên và tạo ra dữ liệu liên tục hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

CGM đặc biệt có giá trị khi cần theo dõi xu hướng hoặc đánh giá các chỉ số glucose theo thời gian. ADA hiện xem CGM là một phương thức theo dõi glucose quan trọng, đặc biệt ở nhiều người mắc đái tháo đường sử dụng insulin hoặc có nguy cơ hạ đường huyết. Tuy nhiên, lựa chọn thiết bị vẫn cần dựa trên nhu cầu, điều trị, khả năng sử dụng và hoàn cảnh của từng người.

Điểm cốt lõi không phải là CGM luôn “tốt hơn” máy đo truyền thống. Hai thiết bị đang trả lời hai lớp câu hỏi khác nhau về glucose, và hiểu được lớp dữ liệu nào đang được đo sẽ giúp người dùng diễn giải kết quả đúng hơn.

CGM và máy đo đường huyết truyền thống khác nhau trước hết ở nguồn mẫu và cách thu thập dữ liệu. Máy đo đường huyết lấy mẫu máu mao mạch để cho một giá trị tại thời điểm đo, còn CGM theo dõi glucose trong dịch kẽ và cung cấp chuỗi dữ liệu theo thời gian cùng các thông tin về xu hướng. Vì vậy, CGM cho góc nhìn rộng hơn về diễn biến glucose nhưng không loại bỏ hoàn toàn vai trò của máy đo đường huyết. Khi kết quả không phù hợp với triệu chứng, có nghi ngờ về độ chính xác hoặc glucose thay đổi nhanh, việc đối chiếu bằng BGM vẫn có ý nghĩa.