Smartwatch đo huyết áp bằng cách nào và có giới hạn gì?

Theo tuyên bố khoa học của American Heart Association (AHA) công bố tháng 12/2025, các thiết bị đo huyết áp không dùng vòng bít như smartwatch hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng về độ chính xác và độ tin cậy trong điều kiện sử dụng thực tế để thay thế phương pháp đo truyền thống hoặc dùng cho chẩn đoán, điều chỉnh điều trị.

Vì vậy, smartwatch phù hợp hơn với vai trò công cụ theo dõi xu hướng ở những thiết bị được hỗ trợ đúng cách, thay vì được xem như máy đo huyết áp y tế độc lập.

Smartwatch có thể đo huyết áp hay chỉ ước tính?

Không phải smartwatch nào cũng có chức năng huyết áp. Với những mẫu có tính năng này, thiết bị thường ước tính huyết áp gián tiếp thay vì đo trực tiếp áp lực trong động mạch.

AHA cho biết các công nghệ đo huyết áp không vòng bít thường sử dụng cảm biến như photoplethysmography (PPG), tonometry hoặc kết hợp các tín hiệu liên quan đến thời gian truyền hoặc đến của mạch với mô hình học máy. Kết quả thường phản ánh sự thay đổi huyết áp dựa trên quá trình hiệu chuẩn hơn là một phép đo huyết áp trực tiếp.

Điểm này rất quan trọng khi đọc kết quả. Một con số hiển thị trên màn hình smartwatch không nên được hiểu mặc nhiên giống với kết quả từ máy đo huyết áp bắp tay.

Một số sản phẩm còn yêu cầu người dùng hiệu chuẩn đồng hồ bằng máy đo huyết áp có vòng bít trước khi sử dụng. Chẳng hạn, Samsung hướng dẫn hiệu chuẩn Galaxy Watch bằng máy đo huyết áp bắp tay và hiện yêu cầu hiệu chuẩn định kỳ mỗi 28 ngày đối với tính năng tương thích.

Smartwatch đo huyết áp bằng cách nào?

Về nguyên lý, smartwatch thu nhận tín hiệu sinh lý từ cổ tay rồi dùng thuật toán để suy ra giá trị huyết áp.

Cảm biến thu tín hiệu từ cổ tay

PPG là một trong những công nghệ được sử dụng phổ biến. Cảm biến quang học phát hiện sự thay đổi lưu lượng máu tại mô dưới da theo từng nhịp tim.

Thuật toán phân tích tín hiệu

Dữ liệu từ cảm biến có thể được kết hợp với các chỉ số liên quan đến thời gian truyền hoặc đến của sóng mạch, cùng thuật toán xử lý dữ liệu hoặc học máy để ước tính huyết áp. Đây là bước khiến smartwatch khác với máy đo huyết áp có vòng bít: đồng hồ không trực tiếp tạo áp lực để xác định huyết áp mà suy ra giá trị từ các tín hiệu liên quan.

Hiệu chuẩn với máy đo có vòng bít

Hiệu chuẩn giúp thiết bị thiết lập mối liên hệ giữa tín hiệu cảm biến và giá trị huyết áp tham chiếu. Vì vậy, chất lượng của máy đo dùng để hiệu chuẩn, cách người dùng thực hiện phép đo và tần suất hiệu chuẩn đều ảnh hưởng đến kết quả sau đó. AHA xem hiệu chuẩn là một yếu tố quan trọng đối với độ chính xác của thiết bị đo huyết áp không vòng bít.

Vì sao kết quả smartwatch đo huyết áp có thể sai?

Giới hạn lớn nhất nằm ở việc tín hiệu đo tại cổ tay rất dễ thay đổi theo điều kiện thực tế.

AHA lưu ý độ chính xác có thể bị ảnh hưởng bởi chuyển động, vị trí cảm biến, tư thế cơ thể và các tác động liên quan đến vị trí của tay. Hiệu suất thiết bị trong các tình huống như vận động, ngủ hoặc sinh hoạt hằng ngày cũng chưa được chứng minh đầy đủ.

Một số yếu tố đáng chú ý gồm:

·         Chuyển động: Cử động tay trong lúc đo có thể làm tín hiệu cảm biến biến đổi

·         Vị trí và độ ôm của đồng hồ: Cảm biến đặt sai vị trí hoặc dây quá lỏng có thể ảnh hưởng đến dữ liệu

·         Tư thế: Vị trí tay và cơ thể khác nhau có thể làm kết quả thay đổi

·         Hiệu chuẩn: Hiệu chuẩn không đúng hoặc đã quá lâu có thể làm sai lệch giá trị ước tính

·         Đặc điểm người dùng: AHA ghi nhận độ chính xác có thể khác theo màu da, tuổi, thể trạng và tình trạng sức khỏe

Nói cách khác, cùng một chiếc đồng hồ nhưng kết quả đo trong phòng, khi nghỉ ngơi và khi đang vận động không nhất thiết có độ tin cậy như nhau.

Smartwatch có thể thay máy đo huyết áp bắp tay không?

Ở thời điểm hiện tại, không nên mặc định smartwatch có thể thay thế máy đo huyết áp bắp tay để đưa ra quyết định y khoa.

Hướng dẫn huyết áp 2025 của AHA/ACC khuyến nghị tránh dựa vào các thiết bị đo huyết áp không vòng bít, bao gồm smartwatch, cho các phép đo chính xác cho đến khi chúng chứng minh được độ chính xác và độ tin cậy cao hơn.

FDA cũng đã cảnh báo về các thiết bị hoặc tính năng trên thiết bị đeo chưa được cơ quan này cấp phép, bởi kết quả không chính xác có thể dẫn đến bỏ sót thay đổi huyết áp, trì hoãn điều trị hoặc đưa ra quyết định không phù hợp về thuốc.

Điều này không có nghĩa mọi smartwatch đều vô dụng. Nó có thể hữu ích để nhận biết xu hướng hoặc hỗ trợ theo dõi sức khỏe ở những thiết bị có tính năng phù hợp, nhưng kết quả bất thường hoặc đáng lo nên được kiểm tra lại bằng thiết bị đo huyết áp phù hợp.

Khi nào nên dùng smartwatch để theo dõi huyết áp?

Smartwatch có giá trị nhất khi người dùng hiểu rõ giới hạn của công nghệ và không coi con số hiển thị là chẩn đoán.

Với mẫu đồng hồ có tính năng huyết áp được hỗ trợ, nên đo trong điều kiện ổn định, tuân thủ hướng dẫn hiệu chuẩn và sử dụng cùng một vị trí đeo. Samsung chẳng hạn yêu cầu người dùng nghỉ ít nhất 5 phút, ngồi tựa lưng, đặt chân trên sàn, để tay và cẳng tay trên mặt bàn, đồng thời tránh vận động, caffeine, rượu và hút thuốc trong 30 phút trước khi đo.

Quan trọng hơn, không nên tự thay đổi thuốc hoặc điều trị chỉ dựa trên số đo từ smartwatch. Ngay cả nhà sản xuất cũng cảnh báo tính năng huyết áp trên thiết bị tương thích không nhằm mục đích chẩn đoán hoặc điều trị bệnh.

Smartwatch đo huyết áp đáng tin cậy đến mức nào?

Độ tin cậy phụ thuộc vào từng thiết bị, cách hiệu chuẩn và bối cảnh sử dụng, nên không thể đánh đồng tất cả smartwatch.

Có thể hiểu theo hướng thực tế:

·         Theo dõi xu hướng: Có tiềm năng, đặc biệt với thiết bị được hiệu chuẩn và sử dụng đúng hướng dẫn

·         Đo huyết áp thay thế máy đo bắp tay: Chưa nên xem là tương đương

·         Chẩn đoán tăng huyết áp: Không nên dựa vào smartwatch

·         Quyết định thay đổi thuốc: Không nên dựa vào số đo từ smartwatch

AHA hiện cho rằng các công nghệ này có triển vọng lớn vì có thể mở rộng khả năng theo dõi huyết áp trong sinh hoạt hằng ngày, nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu, quy trình xác thực tiêu chuẩn hóa và bằng chứng về giá trị lâm sàng trước khi được sử dụng rộng rãi cho chẩn đoán hoặc hướng dẫn điều trị.

Tóm lại, smartwatch đo huyết áp có thể cung cấp thông tin hữu ích trên một số thiết bị, nhưng hiện chưa nên được xem là phương án thay thế hoàn toàn máy đo huyết áp có vòng bít. Giá trị lớn nhất của công nghệ này nằm ở khả năng theo dõi thuận tiện, còn độ tin cậy vẫn phải được đánh giá theo từng thiết bị, phương pháp hiệu chuẩn và điều kiện đo.