Vai trò của hồ sơ sức khỏe điện tử với người dùng

Với người dùng, giá trị chính không chỉ nằm ở việc thay giấy bằng dữ liệu điện tử. Hồ sơ giúp họ theo dõi sức khỏe của mình, cung cấp thông tin cho nhân viên y tế thuận tiện hơn và duy trì tính liên tục của thông tin giữa các lần chăm sóc. Bộ Y tế cũng xác định hồ sơ sức khỏe điện tử giúp người dân biết, tự quản lý thông tin sức khỏe liên tục và cung cấp tiền sử, quá trình khám chữa bệnh cho thầy thuốc khi đi khám.

Hồ sơ sức khỏe điện tử lưu trữ thông tin gì?

Hồ sơ sức khỏe điện tử có thể tập hợp nhiều nhóm dữ liệu hình thành trong quá trình theo dõi và chăm sóc sức khỏe, chẳng hạn thông tin cá nhân, tiền sử bệnh, chẩn đoán, thuốc đang hoặc đã sử dụng, dị ứng, tiêm chủng, kết quả xét nghiệm và các thông tin liên quan đến những lần khám trước.

Điểm quan trọng là các dữ liệu này có thể được duy trì theo thời gian. Một kết quả xét nghiệm đơn lẻ chỉ phản ánh tình trạng tại một thời điểm, trong khi hồ sơ được cập nhật liên tục có thể cho thấy diễn biến sức khỏe và quá trình sử dụng dịch vụ y tế. Theo cách tiếp cận EHR, đây là hồ sơ có tính dọc theo thời gian và có thể chứa dữ liệu được duy trì bởi nhiều bên cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Ở Việt Nam, cần phân biệt hồ sơ sức khỏe điện tử với hồ sơ bệnh án điện tử. Hồ sơ bệnh án điện tử gắn với quá trình khám, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh tại cơ sở khám chữa bệnh; hồ sơ sức khỏe điện tử hướng rộng hơn tới việc quản lý thông tin sức khỏe của cá nhân theo thời gian.

Người dùng theo dõi sức khỏe thuận tiện hơn nhờ dữ liệu được tập hợp

Khi thông tin được tập hợp và cập nhật, người dùng có cơ sở để xem lại lịch sử chăm sóc thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trí nhớ hoặc nhiều loại giấy tờ riêng lẻ. Họ có thể biết mình từng khám và điều trị những gì, theo dõi các thông tin sức khỏe đã được ghi nhận và sử dụng lịch sử đó trong những lần chăm sóc tiếp theo.

Cơ chế này đặc biệt có ý nghĩa đối với thông tin cần theo dõi qua thời gian. Một người có nhiều lần xét nghiệm, dùng thuốc hoặc khám tại các thời điểm khác nhau sẽ có lợi hơn khi các dữ liệu liên quan được kết nối thành lịch sử có thể truy xuất, thay vì mỗi lần khám lại bắt đầu với một tập thông tin rời rạc.

Khả năng xem lại dữ liệu cũng giúp người dùng tham gia chủ động hơn vào việc chăm sóc bản thân. Bộ Y tế xác định hồ sơ sức khỏe điện tử là công cụ giúp người dân tự theo dõi những thông tin như kết quả xét nghiệm, lịch sử bệnh án, thuốc và bệnh lý liên quan.

Chia sẻ thông tin giúp duy trì tính liên tục giữa các lần chăm sóc

Một vai trò quan trọng khác của hồ sơ sức khỏe điện tử là làm cho thông tin cần thiết có thể được sử dụng trong quá trình chăm sóc, thay vì chỉ được lưu lại.

Khi người dùng đến khám, dữ liệu về tiền sử bệnh, những lần khám trước, thuốc, kết quả xét nghiệm hoặc yếu tố nguy cơ có thể cung cấp thêm bối cảnh cho nhân viên y tế. Nhờ đó, bác sĩ không chỉ dựa vào tình trạng tại lần khám hiện tại mà còn có thể xem xét thông tin trước đó khi đánh giá người bệnh. Bộ Y tế cho rằng việc thông tin sức khỏe được thông suốt giữa các tuyến có thể hỗ trợ chẩn đoán và phối hợp điều trị tốt hơn.

Giá trị này phụ thuộc vào khả năng liên thông thực tế. Việc một thông tin đã tồn tại ở dạng điện tử không đồng nghĩa mọi cơ sở y tế đều tự động nhìn thấy hoặc sử dụng được dữ liệu đó. Hệ thống còn phải đáp ứng điều kiện về kết nối, chuẩn dữ liệu, nhận diện đúng người, quyền truy cập và khả năng trao đổi thông tin.

Hồ sơ điện tử giảm sự phụ thuộc vào giấy tờ nhưng không bảo đảm dữ liệu luôn đầy đủ

Khi dữ liệu đã được liên thông và hiển thị trên hệ thống phù hợp, người dùng có thể giảm việc phải tự lưu giữ hoặc mang theo một số giấy tờ y tế. Tại Việt Nam, dữ liệu Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID hiện đã được hướng dẫn khai thác, sử dụng để thay thế giấy tờ y tế tương đương trong một số thủ tục hành chính, với điều kiện dữ liệu đã được liên thông, tích hợp và hiển thị đầy đủ.

Tuy nhiên, “điện tử” không đồng nghĩa với “đầy đủ tuyệt đối”. Nếu một lần khám chưa được cập nhật, dữ liệu từ một cơ sở chưa kết nối hoặc thông tin cũ có sai sót, hồ sơ người dùng nhìn thấy vẫn có thể thiếu một phần lịch sử thực tế.

Vì vậy, hồ sơ sức khỏe điện tử nên được hiểu là nguồn thông tin hỗ trợ quá trình chăm sóc. Người dùng vẫn cần cung cấp cho nhân viên y tế những thông tin quan trọng chưa xuất hiện hoặc chưa được cập nhật chính xác trong hệ thống, nhất là thuốc đang dùng, dị ứng, bệnh nền hoặc những lần điều trị gần đây.

Quyền truy cập và bảo mật quyết định dữ liệu được chia sẻ đến đâu

Thông tin sức khỏe thuộc nhóm dữ liệu có tính riêng tư cao. Lợi ích của việc chia sẻ vì thế phải đi cùng với kiểm soát truy cập: đúng dữ liệu, đúng người có thẩm quyền và đúng mục đích.

Trong thực tế, khả năng người dùng tự quyết định từng trường hợp chia sẻ còn phụ thuộc hệ thống và quy định đang áp dụng. Chẳng hạn, thông tin của Bộ Y tế về triển khai tại Hà Nội nêu hồ sơ được bảo mật, người có liên quan mới được tiếp cận và người dân có quyền quyết định việc chia sẻ thông tin cá nhân trong hồ sơ. Với Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, Bộ Y tế cũng yêu cầu việc khai thác, sử dụng và chia sẻ dữ liệu tuân thủ các nguyên tắc về bảo mật, an toàn thông tin và quyền riêng tư.

Do đó, chia sẻ dữ liệu y tế không có nghĩa là mở toàn bộ hồ sơ cho bất kỳ ai. Giá trị của hệ thống nằm ở khả năng đưa thông tin cần thiết tới chủ thể được phép sử dụng, đồng thời bảo vệ những dữ liệu không cần hoặc không được phép tiếp cận.

Vai trò thực tế của hồ sơ sức khỏe điện tử với người dùng

Có thể nhìn vai trò của hồ sơ sức khỏe điện tử như một chuỗi liên tục: ghi nhận dữ liệu → tích lũy lịch sử → truy xuất khi cần → chia sẻ theo quyền → sử dụng trong chăm sóc.

Đối với người dùng, chuỗi này tạo ra ba giá trị chính:

·         Lưu giữ lịch sử sức khỏe: Thông tin được duy trì theo thời gian thay vì phụ thuộc vào nhiều hồ sơ giấy rời rạc

·         Hỗ trợ tự theo dõi: Người dùng có thể xem lại những dữ liệu sức khỏe đã được cập nhật để hiểu rõ hơn quá trình chăm sóc của mình

·         Hỗ trợ chăm sóc liên tục: Khi dữ liệu được kết nối và người có thẩm quyền có thể truy cập, thông tin từ những lần chăm sóc trước có thể được sử dụng cho lần khám tiếp theo

Hiệu quả thực tế của ba vai trò này phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, mức độ cập nhật, khả năng liên thông và cơ chế bảo mật. Vì vậy, hồ sơ sức khỏe điện tử không chỉ là nơi “cất” thông tin sức khỏe; giá trị lớn hơn nằm ở việc biến lịch sử sức khỏe thành dữ liệu có thể được truy xuất và sử dụng đúng lúc, đúng mục đích.

Hồ sơ sức khỏe điện tử giúp người dùng hình thành một lịch sử sức khỏe có tính liên tục, thuận tiện theo dõi thông tin đã được ghi nhận và cung cấp dữ liệu cần thiết cho quá trình khám chữa bệnh. Khi các hệ thống liên thông tốt, nhân viên y tế có thêm bối cảnh từ những lần chăm sóc trước thay vì chỉ tiếp nhận thông tin của lần khám hiện tại.

Tuy nhiên, lợi ích này chỉ phát huy đầy đủ khi dữ liệu chính xác, được cập nhật, có khả năng trao đổi giữa các hệ thống và được bảo vệ bằng cơ chế truy cập phù hợp. Người dùng vì thế nên xem hồ sơ điện tử là công cụ hỗ trợ quản lý và chia sẻ thông tin sức khỏe, không phải sự bảo đảm rằng mọi dữ liệu y tế của mình luôn tự động đầy đủ hoặc có mặt tại mọi cơ sở chăm sóc.

Hồ sơ sức khỏe điện tử có giống hồ sơ bệnh án điện tử không?

Không hoàn toàn. Hồ sơ bệnh án điện tử tập trung vào dữ liệu hình thành trong quá trình khám và điều trị tại cơ sở khám chữa bệnh. Hồ sơ sức khỏe điện tử có phạm vi rộng hơn, hướng tới lịch sử sức khỏe của một cá nhân theo thời gian và khả năng sử dụng thông tin qua các bối cảnh chăm sóc khác nhau.

Có hồ sơ sức khỏe điện tử thì người dùng còn phải cung cấp tiền sử bệnh khi đi khám không?

Vẫn nên cung cấp hoặc xác nhận những thông tin quan trọng. Hồ sơ điện tử có thể hỗ trợ bác sĩ tiếp cận lịch sử đã được ghi nhận, nhưng dữ liệu có thể chưa cập nhật đầy đủ hoặc chưa liên thông từ tất cả nguồn. Thông tin hiện tại do người bệnh cung cấp vẫn có giá trị trong quá trình thăm khám.

Hồ sơ sức khỏe điện tử có tự động chia sẻ toàn bộ thông tin cho mọi cơ sở y tế không?

Không nên hiểu như vậy. Khả năng truy cập phụ thuộc vào hệ thống, mức độ liên thông, quyền của người sử dụng và quy định bảo mật áp dụng. Việc chia sẻ dữ liệu sức khỏe phải gắn với kiểm soát truy cập, an toàn thông tin và quyền riêng tư.