Công nghệ cavitation được ứng dụng trong tạo hình cơ thể thế nào?

Cần phân biệt “cavitation” với một công nghệ duy nhất có thông số cố định. Các thiết bị có thể dùng tần số, cường độ, mức hội tụ và cách phân bố năng lượng khác nhau. Vì vậy, cơ chế mô học, hiệu quả và nguy cơ của một hệ thống cụ thể không nên được suy rộng nguyên vẹn sang mọi máy được quảng cáo dưới tên cavitation.

Sóng siêu âm tạo tác động lên mô mỡ bằng cơ chế nào?

Sóng siêu âm truyền năng lượng cơ học qua mô. Trong những điều kiện thích hợp, dao động áp suất có thể tạo hoặc làm biến đổi các vi bọt khí trong môi trường mô; hiện tượng này liên quan đến cavitation. Khi tác động cơ học đủ lớn, màng tế bào mỡ có thể xuất hiện các tổn thương vi thể, làm thay đổi cấu trúc tế bào và giải phóng lipid ra mô kẽ.

Một nghiên cứu mô học trên mô mỡ người sử dụng hệ thống cavitation 20 kHz ghi nhận các vi lỗ trên màng tế bào mỡ và sự giải phóng triglyceride. Trong mẫu ex vivo, diện tích không bào lipid của tế bào mỡ giảm khoảng 23%; ở các mẫu sinh thiết in vivo được khảo sát, mức giảm được ghi nhận khoảng 26–47% tùy thời điểm lấy mẫu. Tuy nhiên, quy mô nghiên cứu nhỏ nên những con số này chủ yếu cung cấp bằng chứng cho cơ chế tại mô, không phải mức giảm mỡ có thể kỳ vọng ở mọi người điều trị.

Cơ chế cũng không nhất thiết đồng nghĩa với “làm nổ hoàn toàn tế bào mỡ”. Nghiên cứu trên cho thấy thay đổi màng tế bào, rò rỉ lipid và giảm kích thước không bào nhưng không ghi nhận sự gia tăng đáng kể số tế bào mỡ đi vào apoptosis. Điều này cho thấy cách diễn đạt chính xác hơn là năng lượng siêu âm gây biến đổi cơ học ở mô mỡ, với mức độ tổn thương phụ thuộc hệ thống và liều năng lượng sử dụng.

Cavitation được đưa vào một liệu trình tạo hình cơ thể ra sao?

Trong thực hành, đầu phát siêu âm được đặt trên bề mặt da của vùng có mỡ dưới da cần xử lý. Gel tiếp xúc thường được sử dụng để duy trì đường truyền năng lượng ổn định giữa đầu phát và da; FDA lưu ý tiếp xúc đầy đủ cũng là yếu tố cần thiết để giảm nguy cơ tổn thương do siêu âm.

Năng lượng sau đó được tập trung hoặc phân bố vào lớp mỡ theo thiết kế của thiết bị. Vùng điều trị thường là phần mỡ khu trú tạo nên độ nhô hoặc làm tăng chu vi, thay vì toàn bộ lượng mỡ của cơ thể. Đây là lý do cavitation được xếp vào nhóm kỹ thuật tạo hình cơ thể hơn là phương pháp giảm cân.

Không có một “liều cavitation” chung cho mọi thiết bị. Chẳng hạn, một thử nghiệm về siêu âm tần số thấp sử dụng tần số 150 kHz, cường độ 1,65 W/cm², 48 phút mỗi buổi và hai buổi mỗi tuần trong 10 tuần. Một nghiên cứu mô học khác lại sử dụng thiết bị 20 kHz với thiết kế đầu phát và chế độ xung khác. Vì vậy, số buổi, thời lượng và thông số phải được đánh giá theo chính thiết bị được sử dụng chứ không nên lấy một phác đồ trên mạng áp dụng cho mọi hệ thống.

Mức thay đổi đường nét cơ thể sau cavitation có lớn không?

Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy siêu âm có thể tạo ra thay đổi đo được ở lớp mỡ hoặc chu vi vùng điều trị, nhưng mức hiệu quả nhìn chung không đồng nhất.

Trong nghiên cứu gồm 28 phụ nữ có cân nặng bình thường điều trị bằng siêu âm tần số thấp trong 10 tuần, độ dày mỡ dưới da tại vùng mông và đùi giảm khoảng 2,03–2,79%; khối lượng mỡ ở thân và chi dưới giảm khoảng 3,48–3,97%. Một thử nghiệm khác trên 60 người so sánh cavitation, cryolipolysis và chế độ ăn cho thấy hai phương pháp tạo hình cơ thể cải thiện vòng eo và nếp gấp da tốt hơn nhóm chỉ ăn kiêng, nhưng không tạo khác biệt có ý nghĩa về cân nặng hoặc BMI giữa các nhóm sau điều trị.

Những dữ liệu này phù hợp với bản chất của body contouring: mục tiêu chính là tác động một lượng mỡ khu trú để thay đổi hình dáng vùng điều trị, không phải tạo giảm cân toàn thân. FDA cũng nhấn mạnh các phương pháp tạo hình cơ thể không xâm lấn không điều trị béo phì, không phải phương pháp giảm cân và không mang lại những lợi ích sức khỏe vốn gắn với giảm cân.

Do thiết bị, năng lượng, vị trí điều trị và thiết kế nghiên cứu khác nhau, không có một tỷ lệ centimet hay phần trăm giảm mỡ chuẩn có thể áp dụng cho mọi liệu trình cavitation. Kết quả cũng có thể không đạt mức mong muốn, chỉ tồn tại tạm thời hoặc cần nhiều lần điều trị.

Khi nào cavitation có giới hạn hoặc không phù hợp?

Cavitation phù hợp hơn với mục tiêu xử lý một vùng mỡ dưới da khu trú ở người muốn cải thiện đường nét nhưng không cần loại bỏ lượng mô lớn. Các phương pháp siêu âm không xâm lấn chưa đạt mức loại bỏ mô như hút mỡ, bởi hút mỡ trực tiếp đưa mô mỡ ra khỏi cơ thể qua một can thiệp xâm lấn, còn body contouring bằng siêu âm tác động từ bề mặt và dựa vào đáp ứng sinh học của mô sau điều trị. Một tổng quan về các phương pháp giảm mỡ không xâm lấn cũng nhận định kết quả của chúng chưa tương đương hút mỡ và đối tượng phù hợp thường là người có mỡ khu trú hơn là người cần điều trị béo phì.

Hiệu quả còn bị giới hạn bởi độ dày và phân bố mỡ, vị trí điều trị, đặc tính thiết bị và đáp ứng cá nhân. Mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng cũng không nên bị đánh đồng với lớp mỡ dưới da mà các liệu trình tạo hình thẩm mỹ nhắm tới.

Việc phối hợp thêm công nghệ khác cũng không mặc nhiên tạo hiệu quả cộng gộp. Một nghiên cứu thí điểm gồm 90 phụ nữ cho thấy phối hợp cryolipolysis với ultrasound cavitation không cải thiện các chỉ số nhân trắc tốt hơn cryolipolysis đơn độc. Vì thế, nhiều công nghệ hơn không đồng nghĩa với giảm mỡ nhiều hơn nếu chưa có bằng chứng cho tổ hợp cụ thể.

Cavitation có những rủi ro nào cần tính đến?

Không xâm lấn không có nghĩa là không có nguy cơ. Với các hệ thống siêu âm dùng cho tạo hình cơ thể, FDA liệt kê những biến cố có thể xảy ra như đau hoặc khó chịu, đỏ da, sưng, phồng rộp, bỏng và tổn thương thần kinh. Năng lượng siêu âm có thể làm nóng mô nếu được truyền không đúng cách, vì vậy thiết bị, thông số và chất lượng tiếp xúc giữa đầu phát với da đều có ý nghĩa an toàn.

FDA cũng khuyến cáo không thực hiện liệu pháp ultrasound body contouring trên vùng có vết thương hở, tổn thương da hoặc bề mặt da bị suy yếu; các trường hợp có thiết bị cấy ghép hoạt động như máy tạo nhịp tim, máy khử rung cấy trong cơ thể hoặc kim loại dưới da tại vùng liên quan cần được đánh giá trước thủ thuật.

Một điểm quan trọng khác là “cavitation” có thể được dùng khá rộng trong quảng cáo thẩm mỹ. Trước khi điều trị, cần xác định chính xác thiết bị nào được sử dụng, chỉ định của thiết bị, vùng cơ thể được phép điều trị và dữ liệu an toàn đi kèm. Với thiết bị được quản lý như thiết bị y tế, thông tin về chỉ định hợp pháp và hướng dẫn của nhà sản xuất có giá trị hơn việc dựa vào tên gọi thương mại của liệu trình.

Cavitation nên được hiểu thế nào khi lựa chọn liệu trình tạo hình cơ thể?

Giá trị thực tế của cavitation nằm ở khả năng tác động có định hướng lên lớp mỡ dưới da mà không cần rạch da. Cơ chế có cơ sở thực nghiệm: năng lượng siêu âm có thể gây biến đổi màng tế bào mỡ và giải phóng lipid, đồng thời các nghiên cứu lâm sàng đã ghi nhận một số mức giảm độ dày mỡ hoặc chu vi vùng điều trị.

Tuy nhiên, kết quả nên được đặt đúng kỳ vọng. Cavitation không phải “đốt mỡ toàn thân”, không phải phương pháp điều trị béo phì và không đảm bảo giảm cân. Hiệu quả thẩm mỹ có thể nhỏ, khác nhau giữa từng người và phụ thuộc mạnh vào hệ thống được sử dụng. FDA lưu ý kết quả của body contouring không xâm lấn có thể không đạt mong muốn, có thể chỉ tạm thời và đôi khi cần nhiều lần điều trị để duy trì hiệu ứng.

Vì vậy, khi đánh giá một liệu trình cavitation, câu hỏi quan trọng không chỉ là máy có dùng “sóng siêu âm” hay không. Cần xem thiết bị tạo năng lượng theo cơ chế nào, dùng cho vùng nào, thông số và phác đồ ra sao, bằng chứng lâm sàng của chính công nghệ đó mạnh đến mức nào và người điều trị có yếu tố làm tăng nguy cơ hay không.

Công nghệ cavitation được ứng dụng trong tạo hình cơ thể chủ yếu để tác động lên các vùng mỡ dưới da khu trú bằng năng lượng siêu âm. Tác động cơ học có thể làm thay đổi màng và cấu trúc tế bào mỡ, qua đó góp phần giảm độ dày mỡ hoặc chu vi tại vùng điều trị. Các nghiên cứu cho thấy hiệu quả có thể đo được, nhưng mức thay đổi không đồng nhất và không nên được diễn giải thành khả năng giảm cân toàn thân. Việc lựa chọn liệu trình vì thế cần dựa trên thiết bị cụ thể, bằng chứng của công nghệ, đặc điểm vùng mỡ và các chống chỉ định hoặc nguy cơ liên quan, thay vì chỉ dựa vào tên gọi “cavitation”.