Công nghệ EMS thẩm mỹ tác động lên cơ như thế nào?

Trong phạm vi này, EMS được hiểu là electrical muscle stimulation hoặc neuromuscular electrical stimulation (NMES) sử dụng dòng điện qua điện cực tiếp xúc với cơ thể. Khái niệm này cần được phân biệt với những thiết bị tạo co cơ bằng trường điện từ cường độ cao, dù cả hai đôi khi được quảng bá chung trong nhóm liệu pháp tạo hình cơ thể.

Điểm quan trọng là EMS tác động trực tiếp vào quá trình hoạt hóa cơ, nhưng “cơ co mạnh” không đồng nghĩa với “mỡ bị đốt tại chỗ”. Giá trị thực tế của một liệu trình phụ thuộc vào lực co cơ được tạo ra, cách đặt điện cực, thông số kích thích, số buổi và đặc điểm của người sử dụng. Những yếu tố này cũng giải thích vì sao hai thiết bị cùng được gọi là EMS có thể cho trải nghiệm và kết quả rất khác nhau.

EMS tạo ra co cơ bằng xung điện như thế nào?

Trong vận động tự nhiên, não và tủy sống gửi tín hiệu qua dây thần kinh vận động đến cơ. Khi dùng EMS, một phần quá trình kích hoạt này được tạo ra từ bên ngoài: điện cực truyền xung điện qua da và kích thích các sợi trục thần kinh ở vùng được điều trị. Sự khử cực của thần kinh vận động tạo tín hiệu truyền tới cơ, từ đó hình thành co cơ. Các sợi thần kinh cảm giác cũng có thể bị kích thích và gửi tín hiệu ngược về hệ thần kinh trung ương.

Cách huy động đơn vị vận động của EMS không hoàn toàn giống một động tác tự nguyện. Các nghiên cứu sinh lý học mô tả hoạt hóa do kích thích điện thường có xu hướng không chọn lọc, cố định về không gian và đồng bộ hơn so với huy động cơ tự nhiên. Điều đó giúp tạo co cơ rõ rệt nhưng cũng có thể khiến nhóm sợi cơ đang được kích thích mệt nhanh hơn.

Vì vậy, cảm giác co mạnh trong một buổi EMS có cơ sở sinh lý thật, nhưng mức co nhìn thấy bằng mắt không phải thước đo đầy đủ cho hiệu quả dài hạn. Yếu tố quan trọng hơn là lực hoặc sức căng cơ thực sự được tạo ra và khả năng duy trì kích thích ở mức phù hợp qua nhiều buổi.

Cường độ, tần số và vị trí điện cực ảnh hưởng đến tác động của EMS ra sao?

EMS không phải một “liều” cố định. Hình dạng xung, tần số, cường độ, thời gian xung, thời gian co – nghỉ và vị trí điện cực đều ảnh hưởng đến lượng mô thần kinh – cơ được huy động. Điện cực đặt gần vùng vận động thích hợp và cường độ đủ để tạo co cơ có thể tạo đáp ứng khác đáng kể so với kích thích chỉ gây cảm giác tê hoặc rung nhẹ trên da. Các tổng quan về NMES cũng nhấn mạnh rằng vị trí kích thích, cường độ, tần số và thời lượng xung đều ảnh hưởng tới kiểu huy động cơ.

Tăng cường độ không có nghĩa là cứ càng mạnh càng tốt. Khi mức kích thích tăng, số sợi thần kinh được huy động và lực co cơ có thể tăng, nhưng đồng thời cảm giác khó chịu và mệt cơ cũng có thể tăng. Vì các đơn vị vận động bị kích hoạt tương đối đồng bộ, một vùng cơ được EMS kích thích liên tục có thể mỏi nhanh hơn so với khi cơ tự điều chỉnh việc huy động các đơn vị vận động trong vận động tự nhiên.

Đó cũng là lý do một liệu trình có cơ sở không nên chỉ đặt mục tiêu “chịu được mức máy cao nhất”. Cường độ cần đủ để tạo đáp ứng cơ mong muốn nhưng vẫn nằm trong phạm vi mà thiết bị, hướng dẫn sử dụng và tình trạng của người được điều trị cho phép.

EMS có thể hỗ trợ săn chắc và tăng sức mạnh cơ đến mức nào?

Bằng chứng hiện có phù hợp nhất với nhận định rằng kích thích điện lặp lại có thể tạo thích nghi thần kinh – cơ và hỗ trợ cải thiện một số chỉ số về sức mạnh hoặc khối cơ. Một tổng quan hệ thống công bố năm 2023 xem xét 10 nghiên cứu với tổng cộng 174 người trưởng thành khỏe mạnh cho biết các nghiên cứu đều ghi nhận tăng sức mạnh sau EMS. Tuy nhiên, các giao thức rất khác nhau và nhóm tác giả không thể xác định một ngưỡng tối ưu chung về cường độ, tần số, thời lượng xung hay thời gian điều trị.

Dữ liệu về whole-body EMS cũng cho thấy tiềm năng ở nhóm chỉ số cơ. Một phân tích gộp gồm 16 nghiên cứu với 897 người không phải vận động viên ghi nhận hiệu ứng tích cực đối với khối cơ và sức mạnh duỗi chân, thân mình. Các chương trình trong nghiên cứu kéo dài từ 6 đến 54 tuần và tần suất tập từ 1 đến 5 buổi mỗi tuần, cho thấy kết quả nghiên cứu dài hạn không thể quy đổi trực tiếp thành lời hứa về một vài buổi thẩm mỹ ngắn hạn.

Về mặt thẩm mỹ, tăng khả năng hoạt hóa và phát triển cơ có thể làm vùng được tập trông săn chắc hoặc có đường nét hơn ở một số người. Tuy nhiên, mức thay đổi phụ thuộc vào khối cơ ban đầu, lượng mỡ phủ bên ngoài, chế độ vận động, dinh dưỡng và giao thức EMS. Vì thế, “hỗ trợ làm rõ đường nét cơ” là cách diễn giải phù hợp hơn so với xem EMS như một phương pháp tự động tái tạo hình thể.

Vì sao EMS không đồng nghĩa với giảm mỡ hoặc giảm số đo?

Co cơ tiêu tốn năng lượng, nhưng điều đó không chứng minh rằng EMS có thể chủ động loại bỏ lớp mỡ nằm ngay phía trên vùng điện cực. Hai kết quả “cơ được kích thích” và “mỡ vùng đó giảm” phải được đánh giá bằng những bằng chứng khác nhau.

Một phân tích gộp về WB-EMS năm 2021 ghi nhận cải thiện khối cơ và sức mạnh nhưng thay đổi khối lượng mỡ không đạt ý nghĩa thống kê. Một phân tích gộp khác công bố năm 2023 trên 26 nghiên cứu và 1.183 người báo cáo mức giảm mỡ nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê. Sự khác biệt giữa các tổng quan, cùng với khác biệt lớn về đối tượng và chương trình tập, cho thấy không nên chuyển kết quả của WB-EMS có kiểm soát thành tuyên bố rằng một thiết bị EMS thẩm mỹ cụ thể có thể “đốt mỡ tại chỗ”.

FDA Hoa Kỳ cũng nêu rõ rằng thiết bị kích thích cơ bằng điện có thể tạm thời giúp tăng sức mạnh, độ săn chắc hoặc độ cứng của cơ, nhưng cơ quan này hiện không công nhận các thiết bị EMS cho các chỉ định như giảm cân, giảm vòng, loại bỏ cellulite hoặc tạo đường nét cơ thể theo những tuyên bố đó. FDA đồng thời lưu ý rằng dùng EMS đơn độc không tạo ra thay đổi lớn về ngoại hình nếu không đi cùng chế độ ăn và vận động phù hợp.

Do đó, khi một liệu trình được quảng bá là EMS, cần tách rõ hai mục tiêu: kích thích và rèn luyện cơ là cơ chế trực tiếp của thiết bị; giảm mỡ hoặc giảm số đo là một kết quả khác và không nên được suy ra chỉ từ việc cơ co mạnh.

EMS được sử dụng như thế nào trong liệu trình làm đẹp cơ thể?

Trong ứng dụng thẩm mỹ, điện cực thường được bố trí trên những nhóm cơ mà liệu trình muốn kích hoạt. Máy sau đó phát các chu kỳ xung điện xen kẽ thời gian co và nghỉ. Người sử dụng có thể cảm thấy cơ co nhịp nhàng, từ nhẹ đến mạnh tùy thông số và khả năng dung nạp.

Vai trò hợp lý nhất của EMS trong một liệu trình tạo hình là tạo thêm kích thích cơ ở khu vực mục tiêu. Với những chương trình kéo dài đủ lâu và tạo được lực co thích hợp, kích thích lặp lại có thể góp phần vào thích nghi cơ tương tự nguyên tắc “có kích thích thì mô cơ mới có lý do thích nghi”, dù cơ chế huy động không giống hoàn toàn tập luyện chủ động. Bằng chứng trên người khỏe mạnh ủng hộ khả năng tăng sức mạnh, nhưng chưa xác lập được một giao thức EMS duy nhất có hiệu quả tối ưu cho mọi người.

Vì thế, khi đánh giá một liệu trình, thông tin có ý nghĩa hơn tên gọi “EMS” là thiết bị thực sự sử dụng loại kích thích nào, vùng cơ nào được tác động, mức co cơ đạt được, số buổi dự kiến và kết quả được cam kết là kết quả về cơ hay về mỡ. Nếu mục tiêu chính là hình thể tổng thể, EMS hợp lý hơn khi được xem như một thành phần hỗ trợ bên cạnh vận động và dinh dưỡng thay vì phương pháp thay thế hoàn toàn hai yếu tố đó.

Giới hạn và lưu ý an toàn nào cần biết khi dùng EMS?

EMS tạo dòng điện và co cơ thật nên không phải một thủ thuật hoàn toàn không có rủi ro. FDA đã ghi nhận các báo cáo về điện giật, bỏng, bầm tím, kích ứng da và đau liên quan đến một số thiết bị kích thích cơ; cơ quan này cũng ghi nhận khả năng gây nhiễu đối với thiết bị điện tử cấy ghép như máy tạo nhịp tim hoặc máy khử rung.

Hướng dẫn của FDA đối với powered muscle stimulators nêu máy tạo nhịp tim loại demand pacemaker là chống chỉ định và khuyến cáo không kích thích qua vùng ngực, vùng cổ hoặc các khu vực da đang sưng, nhiễm trùng hay viêm. Tài liệu cũng cho biết độ an toàn của kích thích điện trong thai kỳ chưa được xác lập và cần thận trọng ở người có vấn đề tim mạch hoặc động kinh.

Điều này có ý nghĩa thực tế: trước một liệu trình, cần khai báo các thiết bị cấy ghép điện tử, bệnh lý tim mạch, thai kỳ hoặc tình trạng da bất thường và tuân thủ đúng chống chỉ định của chính thiết bị đang sử dụng. Không nên lấy cảm giác “chỉ là máy làm đẹp” để thay thế cho việc sàng lọc an toàn.

Công nghệ EMS thẩm mỹ tác động lên cơ bằng cách đưa xung điện qua điện cực để kích thích thần kinh – cơ, từ đó tạo những cơn co cơ không chủ ý. Khi được sử dụng lặp lại với giao thức phù hợp, cơ chế này có thể hỗ trợ tăng hoạt hóa, sức mạnh và một số chỉ số về khối cơ; đây cũng là cơ sở để EMS được đưa vào các liệu trình hướng đến độ săn chắc và đường nét cơ thể.

Tuy nhiên, tác động lên cơ không nên được đồng nhất với giảm mỡ, giảm cân hay giảm vòng tại chỗ. Khi cân nhắc một liệu trình EMS, nên đánh giá riêng cơ chế của thiết bị, mục tiêu được quảng bá, bằng chứng cho mục tiêu đó và các điều kiện an toàn thay vì chỉ dựa vào mức độ co cơ cảm nhận trong buổi thực hiện.